سرویس جهان مشرق – بعد از اعلام رسمی حضور هیئت‌های دیپلماتیک عربستان، ترکیه و پاکستان در تهران، رسانه‌ها و تحلیلگران صهیونیست واکنش‌های پررنگی به این خبر نشان دادند.
دنی سیترینویچ، کارشناس مسائل ایران، در یادداشتی درباره این رویداد نوشت:
این رخداد اهمیتی فراتر از خود نشست‌های تهران دارد و حامل پیامی راهبردی و گسترده است.
الف. از نگاه تهران، توافق مکه از همان آغاز تحولی مثبت به شمار می‌رفت؛ زیرا نشان می‌داد کشورهای منطقه بیش از پیش به این نتیجه رسیده‌اند که باید منابع امنیتی خود را متنوع کنند و تنها به آمریکا تکیه نکنند. هدف، شکل‌دادن به ساختاری امنیتی در منطقه است که وابستگی کامل به واشنگتن نداشته باشد.
ب. خودِ سفر به تهران گویای آن است که این کشورها نه‌تنها حکومت ایران را مشروع می‌دانند، بلکه نقش محوری ایران و توان اثرگذاری‌اش بر تحولات منطقه را، عمدتاً از مسیر شریکانش و در رأس آن‌ها یمنی‌ها، می‌پذیرند؛ هرچند میزان کنترل مستقیم تهران بر یمنی‌ها بسیار محدود باشد. برداشت غالب این است که با کنار گذاشتن ایران نمی‌توان نظم منطقه‌ای پایداری ساخت.
ج. با توجه به احتمال ازسرگیری درگیری میان ایران و آمریکا، این نشست‌ها وزن خاصی پیدا می‌کنند. کشورهای منطقه می‌دانند که تشدید دوباره تنش می‌تواند هزینه سنگینی برایشان داشته باشد، به‌ویژه از راه آسیب به زیرساخت انرژی، بندرها و مسیرهای تجاری. به همین دلیل نفع روشنی دارند که تهران را به تعدیل مواضعش درباره خواسته‌هایش ترغیب کنند و هم‌زمان روشن سازند که توافق مکه علیه ایران یا منافع آن نیست.
د. باید توجه داشت که توافق مکه و گفت‌وگو با ایران در تعارض با هم نیستند و دو وجه یک راهبرد واحدند: از یک طرف، تقویت توان امنیتی مستقل و بازدارندگی منطقه‌ای، و از طرف دیگر، کاستن از خطر رویارویی از راه گفت‌وگو و ترتیبات سیاسی.
ه. این رویداد بار دیگر نشان می‌دهد حتی کشورهایی که از ایران نگران‌اند، الزاماً خواستار جنگ تازه‌ای علیه آن نیستند. آن‌ها محدودیت قدرت نظامی را می‌شناسند و می‌دانند کارزار سخت دیگری لزوماً تهدید ایران را از بین نمی‌برد، اما می‌تواند ثبات منطقه را بر هم بزند و به اقتصادشان آسیب جدی وارد کند؛ از همین رو مایل‌اند از چنین مسیری دوری کنند.
و. در این میان پیامی مهم هم برای اسرائیل وجود دارد. در حالی که در اسرائیل هنوز کسانی کارزار نظامی تازه را راه‌حلی ممکن برای چالش ایران می‌دانند، کشورهای منطقه در جهت مخالف اخبار داغ ایران حرکت می‌کنند: می‌خواهند از فروپاشی بیشتر جلوگیری کنند و بار دیگر عرصه رویارویی ایران و آمریکا نشوند.
در جمع‌بندی، این نشست شکاف‌های عمیق میان ایران و عربستان یا ترکیه را از میان برنمی‌دارد، اما تغییری مهم در برداشت منطقه‌ای را آشکار می‌کند: در کنار ضرورت بازداشتن ایران و مقابله با تهدیدی که ایجاد می‌کند، این درک رو به رشد شکل گرفته که حذف ایران از معادلات ممکن نیست و باید راهی برای همزیستی با آن پیدا کرد.
این تحول راهبردی و پراهمیت می‌تواند، با توجه به پیش‌بینی تغییر در آرایش نیروهای آمریکایی در منطقه، بر شکل‌گیری نظم امنیتی خاورمیانه اثر بگذارد.